Hệ thống COSPAS-SARSAT
COSPAS-SARSAT là một hệ thống Tìm kiếm và Cứu nạn (SAR) sử dụng các vệ tinh quỹ đạo cực và quỹ đạo xích đạo để cung cấp cho người dùng các cảnh báo cấp cứu cùng thông tin vị trí liên quan trên không, trên biển và trên đất liền.
Năm 1979, Canada, Pháp, Hoa Kỳ và Liên Xô (cũ) đã thành lập Chương trình COSPAS-SARSAT Quốc tế nhằm phát hiện các tín hiệu cấp cứu và hỗ trợ những người gặp nạn trong các tình huống khẩn cấp. Theo số báo ra ngày 30 tháng 9 năm 1982 của tờ The Washington Post, chiến dịch cứu hộ đầu tiên đã được thực hiện vào năm 1982.
Logo chính thức của Chương trình COSPAS-SARSAT
Tính đến nay, có 45 quốc gia là thành viên của Chương trình COSPAS-SARSAT. Danh sách đầy đủ các thành viên có thể xem tại đây. Ngoài ra, Liên minh Viễn thông Quốc tế (ITU), Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế (ICAO) và Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) cũng phối hợp chặt chẽ với COSPAS-SARSAT.
COSPAS-SARSAT là gì?
Trong tiếng Nga, COSPAS là viết tắt của "Cosmicheskaya Sistyema Poiska Avariynich Sudov," có nghĩa là "Space System for Search of Vessels in Distress" (Hệ thống Vũ trụ Tìm kiếm Tàu thuyền gặp nạn), còn SARSAT là viết tắt của "Search and Rescue Satellite-Aided Tracking" (Định vị Tìm kiếm và Cứu nạn bằng Vệ tinh).
Hệ thống COSPAS-SARSAT hướng đến việc hỗ trợ khu vực gặp nạn bằng cách giảm thiểu độ trễ trong việc gửi cảnh báo cấp cứu đến các dịch vụ tìm kiếm và cứu nạn, cũng như rút ngắn thời gian cần thiết để xác định vị trí xảy ra sự cố. Nhờ đó, hệ thống có tác động trực tiếp đến khả năng sống sót của những người gặp nạn trên không, trên biển hoặc trên đất liền. Hệ thống COSPAS-SARSAT bao gồm các thành phần sau:
-
Các thiết bị phát tín hiệu cấp cứu
- Máy phát Định vị Khẩn cấp (ELT) dành cho máy bay
- Phao vô tuyến chỉ báo vị trí khẩn cấp (EPIRB) dành cho tàu thuyền
- Thiết bị định vị cá nhân (PLB) dùng cho mục đích cá nhân
- Các vệ tinh thu nhận tín hiệu cấp cứu do phao phát ra
- Vệ tinh quỹ đạo thấp quanh Trái Đất (LEO)
- Vệ tinh quỹ đạo địa tĩnh (GEO)
-
Trạm mặt đất khu vực (LUT) tiếp nhận, xử lý và tạo ra các cảnh báo khẩn cấp từ tín hiệu vệ tinh
- Trung tâm Điều phối Nhiệm vụ (MCC) tiếp nhận các cảnh báo khẩn cấp và chuyển tiếp đến các tổ chức liên quan hoặc các MCC khác
COSPAS-SARSAT hoạt động như thế nào?
Khi xảy ra tình huống khẩn cấp như tai nạn hàng hải, rơi máy bay hoặc người leo núi bị lạc, các phao báo hiệu cấp cứu (ELT, EPIRB, PLB) sẽ phát tín hiệu cấp cứu đến vệ tinh trên tần số 406 MHz, tần số tìm kiếm và cứu nạn quốc tế. Các tín hiệu này, có thể được phát hiện bởi các vệ tinh LEO và GEO đang quét bề mặt Trái Đất, sẽ được chuyển tiếp đến các Trạm mặt đất khu vực (LUT) đặt tại nhiều điểm khác nhau trên thế giới, đóng vai trò là trạm thu tín hiệu. Thông tin vị trí và, nếu có thể, thông tin nhận dạng sẽ được thu thập từ dữ liệu đã xử lý. Thông tin đã xử lý sau đó được gửi đến các Trung tâm Điều phối Nhiệm vụ (MCC), nơi các hoạt động tìm kiếm và cứu nạn được lập kế hoạch và điều phối. Tùy thuộc vào thông tin nhận được, chẳng hạn như tai nạn máy bay hay tàu thuyền hoặc vị trí xảy ra sự cố, đơn vị MCC sẽ gửi thông tin và thông báo này đến Trung tâm Điều phối Cứu nạn (RCC) hoặc Đầu mối liên lạc SAR (SPOC) có trách nhiệm liên quan. Nhờ đó, việc ứng phó với sự cố có thể được triển khai.
Cần lưu ý rằng hệ thống COSPAS-SARSAT chỉ thu nhận và định vị được tín hiệu từ các thiết bị phát (ELT, EPIRB, PLB) hoạt động ở tần số 406 MHz. Ngoài ra, các tín hiệu phát ở tần số 121.5 MHz đã không còn được hỗ trợ kể từ ngày 1 tháng 2 năm 2009.
COSPAS-SARSAT bằng số liệu
Theo số phát hành mới nhất (số 46) của COSPAS-SARSAT System Data công bố vào tháng 12 năm 2020, tính đến thời điểm hiện tại:
-
Tính đến ngày 31 tháng 12 năm 2019, có khoảng 1.866.000 thiết bị phát tín hiệu được đăng ký trên toàn cầu.
-
Tính đến ngày 31 tháng 12 năm 2019, trong khoảng thời gian từ tháng 1 đến tháng 12 năm 2019, hệ thống COSPAS-SARSAT đã hỗ trợ cứu sống ít nhất 2.774 người trong 1.032 sự kiện Tìm kiếm và Cứu nạn (SAR).
-
Trong đó, 212 sự kiện SAR xảy ra trên không và 411 người đã được cứu sống.
-
431 sự kiện SAR xảy ra trên biển và 1.747 người đã được cứu sống. Đây là con số cao nhất cả về số sự kiện lẫn số người được cứu.
-
389 sự kiện SAR xảy ra trên đất liền và 616 người đã được cứu sống.
-
Hình dưới đây thể hiện sự phân bố địa lý của các sự kiện SAR đã được xác nhận, trong đó hệ thống COSPAS-SARSAT được sử dụng, từ tháng 1 đến tháng 12 năm 2019. Các điểm đánh dấu màu vàng đại diện cho ELT, màu đỏ đại diện cho EPIRB, màu xanh dương đại diện cho PLB sử dụng trên đất liền, màu xanh lá đại diện cho PLB sử dụng trong hàng không, và màu hồng đại diện cho PLB sử dụng trong hàng hải.
-
Từ tháng 9 năm 1982 đến tháng 12 năm 2019, hệ thống COSPAS-SARSAT đã hỗ trợ cứu sống ít nhất 51.512 người trong 15.563 sự kiện.
Bởi Can Önal- [email protected]