Emergency Location Transmitter, ELT, යනු ගුවන් යානාවල භාවිත වන හදිසි සම්ප්රේෂක වර්ගයකි. රෙගුලාසිවලට අනුව සෑම ගුවන් යානයකම ELT තිබීම අවශ්ය වේ. ELT, අනතුරක් හෝ බරපතළ සිද්ධියකදී ගුවන් යානයේ වත්මන් ස්ථාන තොරතුරු Search and Rescue (SAR) කණ්ඩායම්වලට සම්ප්රේෂණය කරයි. නියමුවාට cockpit තුළ remote control switch එක හා control panel indicator එක භාවිතයෙන් ELT එක හස්තීයව ක්රියාත්මක කළ හැකි අතර, අනතුරකදී අධික පීඩනය (gravity switch එක මගින් හඳුනාගනු ලබන) වැනි පාරිසරික සාධක හඳුනාගැනීමෙන් ELT එකට ස්වයංක්රීයව ක්රියාත්මක විය හැක. එවැනි හදිසි අවස්ථාවකදී, ELT සෑම තත්පර 50කටම වරක් 121.5 හෝ 406 MHz හි සංඥා හරහා චන්ද්රිකාවලට එහි ස්ථානය විකාශනය කිරීම ආරම්භ කරයි. කෙසේ වුවද, International COSPAS-SARSAT Program, 2009 පෙබරවාරි 1 වන දින 121.5 MHz චන්ද්රිකා නිරීක්ෂණය නවත්වන ලදී. දැනට, 406 MHz සංඛ්යාතය පමණක් නිරීක්ෂණය කෙරේ. ELT වලට අවම වශයෙන් පැය 24 සිට 48 දක්වා ඒවායේ සංඥා සම්ප්රේෂණය කිරීමට හැකි විය යුතුය.
ELT, නිසි ස්ථාපනය, බැටරි ක්ෂාරණය, පාලන හා අනතුරු සංවේදක ක්රියාකාරීත්වය, සහ ඇන්ටෙනාවේ ප්රමාණවත් සංඥාවක් ඇත්දැයි යන කරුණු සම්බන්ධයෙන් අවසන් පරීක්ෂණයෙන් පසු මාස 12ක් තුළ නැවත පරීක්ෂා කළ යුතුය. built-in test උපකරණ නිසා, හදිසි සංඥාවක් ක්රියාත්මක නොකර පරීක්ෂණය සිදු කළ හැක. ඉතිරි පරීක්ෂණය දෘශ්යමානව සිදු කෙරේ. හදිසි ආපදා සංඥාවක් යැවීම සඳහා ELT එක භාවිත කිරීමට තාක්ෂණවේදීන්ට උපදෙස් නොදෙනු ලැබේ. පරීක්ෂණය හා නව බැටරියේ කල් ඉකුත්වන දිනය නඩත්තු වාර්තාවල සටහන් කළ යුතුය. මෙය ELT හි පිටත ද ලියා තැබිය යුතුය.
ELT එකක් ක්රියා කරන්නේ කෙසේද?
ELT, හදිසි හෝ අනතුරු තත්ත්වයකදී එහි සංඥාව 406 MHz හි චන්ද්රිකාවලට සම්ප්රේෂණය කරයි. Low-altitude Earth orbit (LEO) චන්ද්රිකා හෝ Geostationary Earth orbit (GEO) චන්ද්රිකා, ලැබෙන ආපදා සංඥාව හඳුනාගනී. Local User Terminal (LUT) එකක් පරාසය තුළ ඇති විට, චන්ද්රිකා පද්ධතිය ස්ථාන තොරතුරු අඩංගු සංඥාව යවයි. LUT එකක පරාසය කිලෝමීටර් 2500ක් පමණ විය හැක. කෙසේ වුවද, LUT එක පරාසයෙන් පිටත ඇති විට, චන්ද්රිකා පද්ධතිය සම්ප්රේෂණය කළ හැකි තෙක් ආපදා සංඥාව cache කර තබයි. සංඥාව ලැබීමෙන් පසු, LUT එක ස්වයංක්රීයව ආපදා සංඥාව අර්ථකථනය කර, කිලෝමීටර් 1.8ක පමණ අරයක් තුළ ගුවන් යානයේ ස්ථානය තීරණය කර පෙන්වයි. සකසන ලද දත්ත Mission Control Center (MCC) එකට යවනු ලැබේ. MCC එකෙන් අදාළ Rescue Coordination Center (RCC) එකට දත්ත ලැබෙන විගසම Search and Rescue ක්රියාකාරකම් ආරම්භ වේ.
උපකරණයේ සෑම සක්රියවීමක්ම හදිසි අවස්ථාවක් ලෙස සලකනු ලබන බව දැනගැනීම වැදගත් වේ. එබැවින්, උපකරණය අහම්බෙන් සක්රිය වුවහොත්, මෙය වැරදි අනතුරු ඇඟවීමකට හේතු වේ. සෑම වැරදි අනතුරු ඇඟවීමකටම වෙනත් සෙවීම් හා ගලවා ගැනීමේ ක්රියාකාරකම්වලට හානිකර බලපෑමක් ඇත. වැරදි අනතුරු ඇඟවීම්වලින් 90%ක් පමණ, පද්ධති පරීක්ෂණ හා නඩත්තු අතරතුර උපකරණයේ අනිසි භාවිතය නිසා ඇතිවේ. කෙසේ වුවද, දැඩි අවතීර්ණයක් ද ELT සක්රියවීමට හේතු විය හැක. වැරදි අනතුරු ඇඟවීමක් වූ අවස්ථාවකදී, ලියාපදිංචි කළ ELT එකක් තිබීම SAR කාර්ය මණ්ඩලයට කාලය හා සම්පත් ඉතිරි කිරීමට උපකාරී විය හැක. ELT ලියාපදිංචි කර ඇති පුද්ගලයාට ඇමතීම, SAR කාර්ය මණ්ඩලයට වැරදි අනතුරු ඇඟවීමක් තහවුරු කිරීමට ඇති සරලම ක්රමයයි. ලියාපදිංචි ELT එකකින් නිකුත් වන සංඥාවක, හිමිකරු හඳුනාගැනීමට භාවිත කළ හැකි ඩිජිටල් කේතයක් අඩංගු වේ. ක්රියාකරුවන්, ELT පරීක්ෂණ නිෂ්පාදකයාගේ උපදෙස් හා FAA රෙගුලාසිවලට අනුකූලව සිදු කරන බව ද සහතික කරගත යුතුය.
කර්තෘ: Can Önal ([email protected])
